Antik Yunan Mimarisinde Düzenler

Antik Yunan Mimarlığı, mimarlık tarihinin en önemli bölümlerinden biri şüphesiz. Benim de açıkçası en sevdiğim alan. Hatta Antik Yunan'a olan ilgim nedeni ile mimarlık tarihinde yüksek lisans yapmaya karar vermiştim dersem yanlış olmaz. Genelde derslerde de en severek anlattığım dönemdir Antik Yunan.

Güzelliğe ve güzelliğin ne olduğu üzerine arayışa düşkün Yunanlılar mimarinin ve özellikle cephe kurgusunun nasıl olması gerektiğine en çok kafa yoran uygarlıklardan birisi galiba. Bunu, geliştirdikleri biçimler ve biçimleri kullanma kurallarından anlamak mümkün. Bu biçim repertuarları ve bunların bağlı olduğu kural sistemlerine "mimari düzen" adını veriyoruz.  

Bu yazıda kısaca Antik Yunan mimarlığının en önemli konusu olan mimari düzenlere değineyim, en azından daha fazla kişi bir Antik kentte gezerken yanındakilere "bak şu Dor düzeni, bu Korint, hmmm demek ki daha geç dönem bu" şeklinde hava yapabilsin, halka bir yararım dokunsun istedim.

Önce tabii mimari düzenin ne olduğundan bahsetmek gerekiyor. Zira günümüz mimarisinde tam karşılığı olan bir durum değil.

AIGAI Gezi Fotoğrafları

Aigai İzmir'in kuzeyinde, Aliağa'nın iç taraflarında bir Aiol kenti. Aiol kentleri birazcık İyon kentlerinin gölgesinde kalmış, sanki biraz daha mütevazi kentler. Hatta biraz da ensesine vur, ekmeğini al durumları da var. İzmir, yani Antik Smyrna böyle bir "ensesine vur" katakullisi ile Aiol kentlerinden alınıp İyon kentlerine katılıyor. Neyse uzun hikaye... Daha önce gezdiğim Temnos'un feci hali de biraz bunu destekliyor. ( http://arkeogezi.blogspot.com.tr/2014/05/temnos-unutulan-bir-aiol-kenti.html ) Ama Aigai biraz farklı. Zamanında hiç de fena bir kent değilmiş gibi...

Sahilden, Çanakkale yolundan kuzeye doğru giderken Aliağa'yı geçtikten sonra Şakran'a girmeden hemen sağa, cezaevine doğru giden yola sapıyorsunuz. Yol gittikçe daralarak ve bir kaç köy gezerek Yuntdağköseler Köyü'ne varıyor. Buradan daha da daralan bir yolu takip ederek Aigai'ye varıyorsunuz. Ulaşımı biraz meşakkatli olsa da günümüze oldukça iyi durumda kalmış bir kent dokusuna sahip, gezmekten her zaman keyif aldığım bir Antik kent Aigai.

Temnos, Unutulan Bir Aiol Kenti

Temnos Antik Kenti Akropolünün Eski Görece Köyü'nden Görünüşü

Temnos antik kentinin adına ilk olarak antik dünyanın en önemli yazarlarından, tarih disiplinin babası sayılan Heredotos'ta rastlıyoruz. Heredotos 1. kitabının 149. bölümünde Temnos'u Aiol kentlerinden biri olarak anar. Kent hakkında başka bir bilgi aktarmayan Herodotos Aiollar'ın toprakları İon'lardan daha bereketli ama havası onlarınki kadar güzel olmayan bir ülkeye sahip olduklarını söyler (Herodotos, 67).

Antik çağın ünlü coğrafyacısı Strabon da Temnos'a değinir. Onun Geographika isimli müthiş eserinin antik Anadolu coğrafyasını kapsayan 12, 13 ve 14. kitaplarından, antik Temnos kentinin bugünkü İzmir'in kuzeyinde yer alan Aiolis kentlerinden biri olduğu bilgisini ediniriz.